Liên hoan sân khấu hài toàn quốc 2011: Nghệ sĩ phía Nam hờ hững

Liên hoan Sân khấu hài toàn quốc 2011, do Cục Nghệ thuật Biểu diễn Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch tổ chức bắt đầu diễn ra tại TP Hạ Long, Quảng Ninh từ ngày 25-8 đến 1-9 dành cho nghệ sĩ phía Bắc. Có 22 đơn vị nghệ thuật phía Bắc tham gia với nhiều loại hình nghệ thuật: chèo, tuồng, cải lương, kịch. Tại phía Nam, liên hoan sẽ diễn ra vào trung tuần tháng 11. Thế nhưng các đơn vị kịch nói và cải lương phía Nam rất hờ hững với liên hoan này.

 

 

Lần đầu liên hoan sân khấu hài toàn quốc được tổ chức nên sân khấu khu vực phía Bắc có rất đông đơn vị tham gia, với 600 nghệ sĩ đến từ 22 đơn vị nghệ thuật, nhóm hài chuyên nghiệp, tham gia biểu diễn trong 6 vở hài kịch, 45 trích đoạn, tiết mục hài. Nhận định về sự xôm tụ này, có ý kiến cho rằng do thông báo của Cục Nghệ thuật Biểu diễn có đề cập mục đích tổ chức liên hoan này để nghệ sĩ hài có cơ hội tham gia giành huy chương chuẩn bị cho hồ sơ xét tặng NSƯT, NSND sau này nên tạo thêm sự hào hứng cho nghệ sĩ đăng ký tham gia.

              

Trái lại, sân khấu phía Nam dù còn đến 3 tháng để chuẩn bị vở diễn, tiết mục tranh tài tại liên hoan này nhưng chẳng thấy đơn vị nào hào hứng tham gia. Đạo diễn Khánh Hoàng, Giám đốc Nhà hát Kịch TPHCM, nói: “Tiêu chí liên hoan đưa ra quá chung chung. Thời buổi này mà vẫn còn tổ chức liên hoan để “tìm những tiết mục cười trí tuệ, mang tính giáo dục thẩm mỹ cao”. Xin thưa, điều này không cần đến liên hoan, mỗi đơn vị nghệ thuật dựng tác phẩm hài đều đã hướng tới. Cách đây 15 năm, hàng loạt những vở diễn của nhà hát chúng tôi đã đi trước tiêu chí này, vì nhu cầu đòi hỏi của khán giả rất cao. Cười phải có trí tuệ, phải bảo đảm được giá trị chân- thiện- mỹ và hơn nữa là đối thoại được với cuộc sống, nói lên được những vấn đề của cuộc sống”.

 

“Tôi rất tiếc là tại sao Cục Nghệ thuật Biểu diễn Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch không định hướng một liên hoan sân khấu hài với những tác phẩm đỉnh cao, những tác phẩm văn học giàu tiếng cười nhưng đối thoại được với cuộc sống. Hoặc tiêu chí khuyến khích dàn dựng tác phẩm sân khấu hài kinh điển để nâng cao giá trị tiếng cười và có sự giao thoa với các nước trong khu vực. Có như thế mới đáng được gọi là liên hoan toàn quốc, chứ các tiêu chí chung chung, làm kiểu đó thì phía Nam đã tổ chức 4 liên hoan sân khấu hài rồi”- nghệ sĩ Khánh Hoàng chia sẻ.

 

 

Sân khấu kịch IDECAF cũng từ chối cuộc hội ngộ này. Ông Huỳnh Anh Tuấn, Giám đốc Sân khấu IDECAF, nói: “Chẳng thể tìm thấy sự hứng thú nào trong những tiêu chí của liên hoan đưa ra. Những tiêu chí này các sân khấu hoạt động trong cơ chế thị trường lâu nay đều phải hướng đến để bán được vé. Chúng tôi không tham gia vì nhận thấy không tìm được tiếng nói chung khi mà sân khấu hài nhiều năm qua thiếu sự định hướng. Tổ chức liên hoan để rồi vui vẻ cả làng, các nghệ sĩ “giành” nhau cho được HCV, HCB để bổ túc hồ sơ xin xét tặng NSND, NSƯT, còn nghệ thuật và những điều cần đúc kết cho nghề là gì, tiếng cười được phân định cấp độ nào, phù hợp với thể loại nào, loại hình nào... thì chẳng ai quan tâm”.

 

Sân khấu kịch Sài Gòn vẫn chưa quyết định tham gia liên hoan, nhưng theo ông bầu Phước Sang: “Tiêu chí cho phép tất cả các tiểu phẩm hài đã từng được trình diễn trước đây tham gia liên hoan đã cho thấy ban tổ chức đang tự mâu thuẫn với chính mình. Vì như thế không loại trừ các nhóm hài sẽ mang những tiểu phẩm vô bổ, nhảm nhí đến liên hoan. Lấy kinh nghiệm từ các liên hoan hài tại TPHCM đối chiếu với công tác tổ chức liên hoan hài toàn quốc năm nay, tôi e ngại mục đích hướng tiếng cười đến đời sống sẽ khó”.

 

Sân khấu Nụ cười mới của Hoài Linh không tham gia liên hoan, dù đơn vị này đang sống khỏe bằng hài kịch và đã sở hữu hơn 20 vở hài. Theo ông Vũ Văn Long,  Giám đốc Sân khấu Nụ cười mới: “Nếu tiêu chí đưa ra của liên hoan như tiêu chí của liên hoan sân khấu xã hội hóa cách đây không lâu thì chúng tôi tham dự, nghĩa là xét giải cho vở diễn dựa trên tiêu chí doanh thu và tiêu chí nghệ thuật. Cái chuẩn của giá trị giải thưởng nghệ thuật phải dựa vào công chúng”.

                               

Chỉ chấm huy chương cho diễn viên      Lần đầu tiên tổ chức nên quy chế của liên hoan đưa ra theo xu hướng mở, chấp nhận cả các vở diễn, tiết mục hài cũ và mới dàn dựng. Do vậy, có đến 80% các tiết mục, vở diễn tham dự liên hoan là vở cũ được làm mới. Nhiều tiết mục, vở cũ dự liên hoan lần này đều đã rất nổi tiếng trên sân khấu truyền thống, như: Ngao Sò Ốc Hến, Trương đồ nhục, Phương thuốc thần kỳ hay các chùm hài chèo: Xúy Vân giả dại, Thầy bói Ất, Chơi trống bổi...         Bên cạnh đó, nhiều nhà chuyên môn đã nhận thấy một liên hoan tầm cỡ quốc gia mà thời gian tổ chức giữa hai miền cách nhau đến ba tháng, lại diễn ra ở hai nơi cách xa nhau về địa lý. Ban giám khảo sẽ không chấm điểm tiết mục mà chỉ chấm giải HCV, HCB cho diễn viên, điều này không phù hợp trong việc khuyến khích các sân khấu hài có kịch bản hay, có vở diễn mới. Việc chấm điểm e rằng cũng khó khách quan khi mà chất liệu tiếng cười của mỗi loại hình khác nhau. Yếu tố vùng miền khác nhau và như thế làm sao đối chiếu, so sánh các tác phẩm dự thi để có sự thống nhất, thuyết phục.