Đường lên Tây Bắc đã xa

Sinh tại Nam Định vào năm 1929 nhưng nhạc sĩ Văn An lại gắn bó tuổi thơ với những làn điệu quan họ của vùng đất Kinh Bắc, Bắc Ninh. Ông đến với âm nhạc bằng tình yêu qua ngón đàn bầu của người cha và tiếng đàn guitar của người anh. Năm 17 tuổi, ông lên đường tham gia kháng chiến và là thành viên Đoàn Văn công Quân khu Việt Bắc.

Từ đó, cây đàn guitar đã trở thành người bạn cùng ông có mặt trên khắp các nẻo đường chiến dịch trong kháng chiến chống Pháp. Âm nhạc dân gian và âm nhạc lãng mạn Pháp luôn đan xen trong tâm hồn nhạc sĩ Văn An, vì thế, ông đã làm được điều khó khăn với nhiều người, đó là mềm hóa được ca khúc về đề tài chiến tranh, cách mạng để những giai điệu, ca từ đi sâu vào lòng khán giả.

Ngay từ tác phẩm đầu tiên trong sự nghiệp sáng tác của mình, nhạc sĩ Văn An đã gặt hái thành công. Ca khúc Đường lên Tây Bắc ra đời khi ông vừa tròn 20 tuổi và đang tham gia chiến dịch Tây Bắc đã có sức lan tỏa mạnh mẽ.  Ông từng tâm sự, trong một chiều hành quân, từ trên triền đồi nhìn xuống, ông bắt gặp một bức tranh sơn thủy hữu tình, hình ảnh nhân dân tăng gia sản xuất bên các chiến sĩ và dân quân. Vậy là những nốt nhạc tha thiết vang lên: Đường lên Tây Bắc xa xôi/ Nếp nhà sàn thấp thoáng/ Đằng xa tiếng hát dân quân/ Tiếng reo lưng đồi nương..../ Đường lên Tây Bắc quanh co/ Tiếng chim rừng đây đó/ Đằng xa tiếng hát đồng xanh, lúa reo trên đồi cao… Đây cũng chính là tác phẩm có dấu ấn đặc biệt đánh dấu mối lương duyên của Văn An với âm nhạc. Sau đó, ông tiếp tục viết nhiều ca khúc khác: Mùa gặt, Đâu Đảng cần chúng ta có mặt, Cánh diều miền Bắc, Thái Văn A đứng đó, Cồn Cỏ vang bài ca anh hùng, Đôi dép Bác Hồ (thơ Cảnh Trà), Gió sông Hồng gọi nắng sông Hương (thơ Tạ Hữu Yên), Nhịp cầu nối những bờ vui (thơ Phan Văn Từ)... Trong giai đoạn sung sức, hào hứng nhất của tuổi trẻ, nhạc sĩ Văn An đã cho ra đời nhiều ca khúc nổi tiếng, chung bước quân hành cùng người chiến sĩ trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ.