Bôn ba học nghề

Tâm huyết với nghiệp đã chọn, những năm gần đây, nhiều nghệ sĩ không ngại khó khăn đến các nước trong khu vực châu Á để học tập, bổ sung kiến thức ở lĩnh vực mình đam mê. Đến xứ người dù bằng học bổng hay tự bỏ tiền ra, họ đều cố gắng, nỗ lực trau dồi, học hỏi cái hay ở nước bạn để mang về phục vụ nghệ thuật nước nhà.

Đam mê và tâm huyết

Nghệ sĩ Hoàng Tùng đến Nhật Bản trau dồi thêm về kịch câm; nghệ sĩ rối bóng Hoàng Duẩn và 12 thành viên khác sang Malaysia tập huấn; đạo diễn Nguyễn Khắc Duy, diễn viên Hoàng Quân, Diễm Phương sang Thái Lan rèn thêm nghề... Một số nghệ sĩ được đơn vị cử đi nhưng số khác phải tự tìm học bổng, liên hệ với các nước để tham gia những khóa tập huấn ngắn hạn. Dẫu khó khăn về tài chính, ngôn ngữ... nhưng tất cả đều nỗ lực vượt qua để góp nhặt những kiến thức quý giá cho lĩnh vực nghệ thuật mình theo đuổi.

Được Nhà hát Tuổi Trẻ đưa sang Nhật Bản tham dự khóa học về kịch câm, nghệ sĩ Hoàng Tùng bày tỏ: “Tiếng Anh giỏi mới tiếp cận được những môn học ở Nhật và đó cũng là cái khó đầu tiên mà tôi phải vượt qua. Kịch câm ở Việt Nam không còn vị thế trước đây nhưng tại Nhật Bản, môn nghệ thuật này phát triển rực rỡ. Họ dựng cả vở dài cho kịch câm, kết hợp với âm nhạc dân tộc, làm bật lên bản sắc văn hóa”. Hoàng Tùng ra sức học tập và mang những kiến thức mình tích cóp được về phát triển môn nghệ thuật này trong nước.

Diễn viên kịch câm Hoàng Tùng học diễn tại Nhật. (Ảnh do nghệ sĩ cung cấp)

Bằng nỗ lực của mình, nghệ sĩ rối bóng Hoàng Duẩn và 12 thành viên khác tìm được học bổng tham gia khóa tập huấn tại Malaysia. Hoàng Duẩn cho biết giáo trình giảng dạy của nước bạn rất bài bản, hệ thống hóa tất cả bài học từ truyền thống đến hiện đại. Rối bóng của Malaysia phát triển nhờ gắn chặt với yếu tố truyền thống bên cạnh yếu tố hiện đại từ âm nhạc, cảnh trí. Bởi thế, dù có sử dụng kịch bản nước ngoài như câu chuyện “Vua sư tử” nhưng ngôn ngữ chuyển thể vẫn đậm bản sắc Malaysia và chinh phục khán giả trong nước.

Tham gia lớp học ở Bangkok - Thái Lan nhằm bổ sung kiến thức, phát triển nhạc kịch Việt bằng nguồn học bổng tự tìm, đạo diễn Nguyễn Khắc Duy, diễn viên Hoàng Quân, Diễm Phương bộc bạch nhiều bạn bè quốc tế ngạc nhiên khi biết nhạc kịch ở Việt Nam chưa phát triển, trong khi đây là loại hình nghệ thuật nở rộ ở những nước châu Á như Malaysia, Thái Lan, Singapore... Đặc biệt, Malaysia có số lượng nghệ sĩ tham gia lớp học này rất đông. Ở nước này, hệ thống rạp hát hiện đại được cả tư nhân lẫn nhà nước nỗ lực đầu tư. Malaysia còn mời những giảng viên từ Mỹ sang giảng dạy và cấp kinh phí cho nghệ sĩ sang Mỹ cũng như nước khác để tập huấn, học tập.

Diễn viên Hoàng Quân cho biết điều được nhắc đi nhắc lại trong suốt quá trình học tập của mình là tập luyện và tập luyện. Để trở thành một nghệ sĩ thực thụ cần phải nỗ lực tập luyện và sáng tạo dựa trên cốt lõi là nét văn hóa xứ mình, chứ không rập khuôn, bắt chước nước bạn hoàn toàn.

Biến “chung” thành “riêng”

Theo đạo diễn Nguyễn Khắc Duy, các nước đều có kế hoạch phát triển nhạc kịch nói riêng và nghệ thuật dân tộc nói chung kết hợp với du lịch. Đó là cách để họ nuôi sống cả du lịch lẫn nghệ thuật. Bởi lẽ, khi đến một đất nước nào đó, ngoài tham quan cảnh đẹp, du khách còn muốn tìm hiểu về văn hóa, ẩm thực. Việt Nam vẫn chưa làm tốt điều này bằng các nước và đó là điều mà đạo diễn này trăn trở.

“Bạn bè tỏ ra ngạc nhiên khi biết bất kỳ chương trình truyền hình thực tế nổi tiếng nào ở thế giới cũng nhanh chóng có mặt tại Việt Nam, chứng tỏ chúng ta nắm bắt và tiếp thu nhanh văn hóa thế giới. Tuy nhiên, họ không hiểu vì sao các loại hình sân khấu nghệ thuật của chúng ta, như nhạc kịch, lại chưa phát triển” - đạo diễn Khắc Duy băn khoăn. Thay đổi điều này không phải là chuyện ngày một, ngày hai nhưng nếu các nghệ sĩ nhạc kịch cùng đồng lòng cộng với sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý nhà nước thì hẳn sẽ có chuyển biến tích cực.

Với nghệ sĩ múa rối bóng Hoàng Duẩn, hành trình bổ sung kiến thức giúp anh hiểu rõ nghệ thuật cần sáng tạo dựa trên nét văn hóa truyền thống của đất nước mình chứ không phải rập khuôn. Hoàng Duẩn nhớ lại lúc chế biến rối bóng, ban đầu anh học cắt theo mẫu những chú rối của Malaysia nhưng thầy giáo khuyên: “Bắt chước thế thì còn gì thú vị. Anh hãy sáng tạo con rối mang hồn của Việt Nam”.

Trong 3 tháng học tập, Hoàng Duẩn chỉ học lý thuyết 1 tuần, còn lại là thực hành, lăn lộn tại các xưởng chế biến, rồi biểu diễn cùng các nghệ sĩ ở đây. Việc này giúp anh tích lũy nhiều kinh nghiệm hữu ích trong quá trình biểu diễn.

Nghệ sĩ kịch câm Hoàng Tùng cho biết sau khóa học với giáo sư người Nhật, anh nhận thấy tầm quan trọng của việc “tầm sư học nghệ” nước ngoài. Với những bài học quý tích lũy và ứng dụng trong quá trình biểu diễn khi về nước, anh hy vọng các cấp lãnh đạo nhận thấy tầm quan trọng của việc tổ chức cho đạo diễn, diễn viên các ngành nghệ thuật ra nước ngoài tu nghiệp.