Chưa thể hồi sinh “phim điện ảnh” trên truyền hình

vantai

06/11/2013 22:10 GMT+7

Loạt phim 90 phút có thể mang đến hương vị mới cho khán giả màn ảnh nhỏ nhưng với chất lượng “trồi sụt” như hiện nay thì khó có thể kỳ vọng vào sự hồi sinh và phát triển một dòng “phim điện ảnh” trên truyền hình

Sau HTV9 với khung 15 giờ vào chủ nhật hằng tuần, VTV1 cũng đã khởi động khung giờ cho phim 90 phút - TV Movies - lúc 21 giờ 30 phút chủ nhật hằng tuần. Mỗi phim là một cung bậc, một góc nhìn và cách thể hiện để lại nhiều cảm xúc khác nhau nhưng khách quan mà nói, chất lượng loạt phim này cũng “trồi sụt” như phim truyền hình dài tập.

Chỉ là “đổi không khí”

Phim Rubic nhiều mặt của đạo diễn Vũ Thái Hòa đã khai màn cho khung giờ loạt phim 90 phút của HTV9. Phim này mang đến cho khán giả một câu chuyện về giới trẻ khá cuốn hút nhờ cách kể độc đáo, sự sắp xếp tình huống đan xen chặt chẽ, không có nhân vật thừa và luôn tạo bất ngờ. Với phim mang hơi hướng tâm lý kinh dị - Đôi mắt - đạo diễn Vũ Thái Hòa tiếp tục thu hút người xem bằng sự ám ảnh giữa những mối quan hệ chồng chéo, tội ác và ám ảnh.

Đạo diễn Vũ Thái Hòa nhận định với phim 90 phút, việc tập trung khai thác đề tài gia đình, tâm lý tình cảm và các đề tài nơi công sở là một sự tiếp cận phù hợp. Phim của HTV và VTV cùng thể hiện rõ điều này. Trong đó, phim Món quà bất ngờ (đạo diễn: Việt Trinh), Những người ở lại (đạo diễn: Lê Minh) khá xúc động, ý nghĩa.

Một cảnh trong Tâm bão, bộ phim tâm huyết nhưng lại không được như mong đợi. (Ảnh do đoàn phim cung cấp)

Nhưng nhìn chung, các phim này cũng chỉ “đổi không khí” cho khán giả màn ảnh nhỏ, chưa thể để lại dấu ấn sâu đậm, chứ đừng nói tới sự kỳ vọng hồi sinh dòng “phim điện ảnh” trên truyền hình.

Đó là chưa kể nhiều phim dạng này chỉ ở tầm mang đến cho khán giả những lát cắt khác nhau của đời sống, như phim Tâm bão (đạo diễn: Nguyễn Duy Võ Ngọc) không được đánh giá cao về nội dung dù đây là dự án tâm huyết của nhà làm phim, đầu tư không vì lợi nhuận, cả ê-kíp làm việc ròng rã ngày đêm bất kể vất vả, thậm chí nguy hiểm cho những cảnh bão ngắn ngủi. Thế nhưng, Tâm bão “gãy” ngay từ cách xây dựng nhân vật chính. Khán giả không thấy được bản lĩnh con người, chỉ thấy sự sa ngã; kịch bản muốn chuyển tải quá nhiều thứ nhưng cái gì cũng chưa tới khiến phim thiếu thuyết phục. Còn phim Nữ xế (đạo diễn: Đặng Minh Quốc) gây bất ngờ ở sự pha trộn tình tiết nhưng với không gian, thời gian sắp xếp lung tung, mơ hồ cũng mới chỉ là một lát cắt tàm tạm để khán giả đón nhận thông điệp từ phim…

HTV sẽ có hơn 50 phim được phát sóng. Phim của VTV ít hơn, chỉ dừng lại ở con số 20. Khán giả vẫn chờ đợi những phim tiếp theo nhưng có lẽ rất khó tìm được phim mới nào tạo dấu ấn sâu đậm như Lời nguyền của dòng sông (đạo diễn: Khải Hưng) đã khai màn và trở thành hiện tượng của dòng phim 90 phút một thời, có sức sống bền bỉ trong lòng khán giả qua hàng thập kỷ.

Phim 1 tập không phải… 1 tập phim

Đạo diễn Nguyễn Quốc Hưng, Phó Giám đốc Hãng phim TFS - từng ghi dấu tên tuổi với phim Tôi vào đời (năm 2000) - phân tích: “Phim 90 phút - TV Movies - xét về thể loại không khác gì phim điện ảnh, cũng đòi hỏi sự trau chuốt và ngôn ngữ điện ảnh, chỉ khác nhau ở phương tiện thể hiện. Phim điện ảnh quay bằng phim nhựa, còn phim 1 tập được quay bằng phim video; nếu làm tốt, phim video cũng có thể ra rạp như thường”. Thế nhưng, đó là tính toán yếu tố kỹ thuật chứ rất khó thấy được chất điện ảnh trong những phim truyện ngắn đã phát sóng trên các đài truyền hình.

Nhà biên kịch Châu Thổ, tác giả tham gia dự án phim ngắn của HTV, bày tỏ: “Được làm một phim truyện ngắn, sáng tạo nghệ thuật đúng nghĩa, người làm nghề nào cũng mê nhưng nói thẳng ra thì kinh phí đầu tư cho phim 1 tập cũng chỉ tương đương với 1 tập phim, trong khi thời gian quay kéo dài gấp đôi. Dòng phim này muốn phát triển lâu dài đòi hỏi phải có sự đầu tư và kiên trì của nhà sản xuất”. Mất 5 ngày cho một bộ phim truyền hình thời nay là quãng thời gian đầu tư quá ít so với hàng tháng ròng rã để có được 90 phút phim quý giá như thế hệ trước đã từng làm. Thế nên, dù nói theo đạo diễn Nguyễn Dương, phim 90 phút luôn có những chi tiết đắt giá gây cảm hứng sáng tạo cho đạo diễn thì cũng khó có được 90 phút phim như một tác phẩm điện ảnh đúng nghĩa.

“Ngày xưa, tôi tham gia phim truyền hình Không thể rẽ trái, ê-kíp mất mấy tháng mới hoàn thành. Bây giờ, đoàn quay phim chỉ mất 1-2 ngày là xong, làm sao có thể đòi hỏi chất lượng cao?” - đạo diễn Nhâm Minh Hiền (Hãng phim TFS) lo ngại. Rõ ràng, sự “rút lui” của Hãng phim TFS ra khỏi dòng phim 90 phút cũng là một “tổn thất” cho thể loại này trong lúc đang “chập chững” trở lại, chưa biết có đi được đường dài hay không.

Khó tạo dấu ấn

Hơn 20 năm trước, điều kiện kỹ thuật và cả tiềm lực tài chính thua xa hiện tại nhưng các nhà làm phim thế hệ trước đã từng tạo ra những bộ phim có chất lượng không thua phim điện ảnh như: Mẹ chồng tôi, Cánh chim không mỏi, Thương hoài ngàn năm... Về sau này, khán giả cũng khó quên những bộ phim: Chuột, Con chỉ mồ côi, Con gà trống, Cải ơi, Tiếng chuông trôi trên sông, Ông cá hô, Ngọn đèn bốn mặt… Những câu chuyện xúc động, những khuôn hình nghệ thuật giàu giá trị nhân văn, chạm vào lòng người bằng sự lắng đọng sâu sắc.

Không chỉ ghi đậm dấu ấn vào lịch sử điện ảnh Việt Nam mà các phim còn là cánh cửa mở cho “đường đến vinh vang” của diễn viên. Nếu Giữa dòng khắc tên diễn viên Ngọc Hiệp; Mẹ con đậu đũa, Tài tử nghiệp dư tạo dấu ấn NSƯT Công Ninh thì Hương dẻ đã cho Ngô Thanh Vân vai diễn đầu đời, Mùa sen là cơ hội tạo dấu ấn sâu sắc với khán giả của diễn viên Thanh Thúy. Diễn viên Hồng Ánh “bước ra” từ phim Cầu thang tối, diễn viên khuyết tật Phương Dung, Phan Văn Sáng để đời với các vai diễn trong phim Xe lăn, Chim phóng sinh… Trong khi đó, với những gì đã thể hiện trong một số phim 90 phút vừa phát sóng trên cả HTV9 lẫn VTV1, rất khó cho diễn viên để lại ấn tượng sâu hơn việc diễn cho tròn vai.