Điều kỳ diệu của phim tài liệu

Người xem không chỉ trào dâng nước mắt ngay lúc xem phim, bước ra khỏi rạp mà cảm xúc còn lan tỏa mạnh mẽ thông qua những dòng chia sẻ, bàn tán rôm rả trên các diễn đàn, trang mạng xã hội. Báo chí, nhà chuyên môn không ngớt dành cho phim những lời khen.

Tất cả những điều này hầu như rất hiếm khi xảy ra đối với phim tài liệu Việt Nam trong nhiều năm qua. Sau phim “Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng” (đạo diễn: Nguyễn Thị Thắm) thì “Lửa Thiện Nhân” (đạo diễn: Đặng Hồng Giang) là phim tài liệu thứ hai làm được điều kỳ diệu là gây nên cơn “sốt” vé trong thời gian gần đây. Giấc mơ ra rạp của phim tài liệu đã phần nào trở thành hiện thực nhưng để có thêm nhiều “điểm sáng” ấn tượng, để những thước phim này đến gần hơn với khán giả vẫn còn là nỗi băn khoăn của nhiều người.

Quan niệm “phim tài liệu chỉ dùng để chiếu ở các dịp liên hoan phim, phát sóng vào các dịp lễ lớn chứ chiếu miễn phí cũng chẳng ai xem” là bởi cách làm của chúng ta đa phần đều quá cũ, lạc hậu và nội dung là “hô khẩu hiệu”. Những phim tài liệu được đón nhận mới đây phần nào cho thấy được sự cố gắng, đổi mới trong tư duy, sáng tác và sự đầu tư, dấn thân mạnh dạn của ê-kíp làm phim. Nói cách khác, đó là những thước phim chân thật, đầy tính nhân văn thay vì mang nặng tính cổ động, tuyên truyền. Cách tìm tòi, tiếp cận vấn đề và kể câu chuyện bằng cảm xúc thật đã lay động người xem.

Cảnh trong phim “Lữa Thiện Nhân”. (Ảnh do nhà làm phim cung cấp)

“Lửa Thiện Nhân” là câu chuyện về hành trình tìm đến sự sống kỳ diệu của một cậu bé mới lọt lòng mẹ đã bị vứt ở bìa rừng, bị thú rừng ăn hết một cẳng chân và bộ phận sinh dục, trở thành “chú lính chì dũng cảm”. Vượt lên trên những giọt nước mắt đau đớn, xúc động là niềm hạnh phúc rưng rưng bởi những tấm lòng nhân ái bao la của những người đã cưu mang, nhận nuôi, đứng ra kêu gọi sự giúp đỡ Thiện Nhân.

Đạo diễn Đặng Hồng Giang bảo anh quyết định làm phim này từ sự ám ảnh lúc đọc bản tin trên báo vào năm 2006.

Cũng được làm từ những trăn trở, thao thức về cuộc sống của những phận đời “bóng gió” trong các đoàn lô-tô, đạo diễn Nguyễn Thị Thắm quyết định dấn thân để tái hiện “góc khuất” cuộc đời của họ trong “Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng”. Không thể kể hết những khó khăn, vất vả mà Nguyễn Thị Thắm theo các nhân vật của mình trong suốt hành trình ròng rã 5 năm hay 3 năm theo sát gia đình chị Mai Anh - mẹ nuôi Thiện Nhân - của đạo diễn Đặng Hồng Giang để mang đến khán giả những thước phim giàu cảm xúc.

Thế nhưng, để đưa được những thước phim tài liệu này đến với khán giả lại không dễ dàng gì. “Lửa Thiện Nhân” đã bị các rạp lớn từ chối thẳng thừng nên buộc phải phát hành ở 2 rạp nhỏ tại Hà Nội và TP HCM. “Chuyến đi cuối cùng của chị Phụng” trước khi được Hãng phim Blue Productions của diễn viên Hồng Ánh phát hành cũng từng chật vật tìm đường ra rạp. Hồng Ánh từng chia sẻ: “Khán giả từ trước đến nay có thói quen nghĩ phim tài liệu không hay và chiếu miễn phí cũng chẳng ai xem. Đó là suy nghĩ không công bằng. Đã có những phim hay và tôi muốn bộ phim đến đúng với khán giả của nó, với những người thật sự muốn xem phim”. Muốn khuấy động lại dòng phim tài liệu vốn đã trầm lắng suốt một thời gian dài không chỉ đòi hỏi các nhà làm phim thay đổi cách làm mà còn cần sự mở cửa đón nhận từ các hệ thống rạp chiếu.